Over kunst en liefhebben

Bij de opening van Intermezzo op donderdag 12 september, waren uiteraard (vrijwel alle) vrijwilligers van KunstaanZ aanwezig. Niet alleen zij, maar ook hun zelf gecreëerde kunstwerken stonden en staan immers centraal. Rob Smolders, secretaris van KunstaanZ, hield bij deze gelegenheid een speech over kunst en liefhebben. Die kunt u hieronder integraal lezen, omdat het een goed 'beeld' geeft van het hoe en waarom van deze tentoonstelling.


 

​Ik wil het met u hebben over kunst en liefhebben. We zijn hier tenslotte met liefhebbers onder elkaar. Liefhebbers in meerdere betekenissen. U weet dat het woord amateur liefhebber betekent. En de meesten van de deelnemers aan deze tentoonstelling noemen zich amateurkunstenaar. Maar ik wil geen onderscheid aangeven tussen amateurkunstenaars en de anderen, want wat zijn die anderen dan en waarom zijn ze dan hier?

We zijn allemaal liefhebbers, ik mag wel zeggen dat het liefhebben ons bij elkaar brengt. We houden van het leven, van goed gezelschap, van elkaar tot steun zijn, en we houden ook allemaal van kunst. De reden waarom KunstaanZ bestaat is, dat er zoveel liefhebbers zijn die kunst maken en naar kunst willen kijken.

Het is daarom misschien goed even stil te staan bij de aard van het liefhebben. Het lijkt zo simpel: iemand vraagt je waarom je van kunst houdt, en jij zegt: ja, weet ik veel, dat kan je niet uitleggen. Ik voel me ertoe aangetrokken, is dat beter? Nee, dat is hetzelfde.

Het is niet zo simpel. Het probleem is dat het begrip ‘kunst’ niet eenduidig is. Wanneer mensen van elkaar houden kunnen zij elkaar aanspreken op wat zij van elkaar willen en niet willen.  Dat werkt niet als het over kunst gaat. ‘De kunst’ is niet een fenomeen waaraan je vragen kunt stellen, waarmee je kunt overleggen, het is geen vast punt waartoe je je kunt verhouden. Je kunt er ook moeilijk bezwaren tegenin brengen. Het kan wel, maar ‘de kunst’ zal zich daar meestal weinig van aantrekken.

De kunst, die zit in onszelf. We moeten ons er zelf een beeld van vormen, dat dikwijls een spiegelbeeld is. We herkennen iets van onszelf of we zien er iets in waarnaar we verlangen. Het liefhebben van kunst kan geruststellend zijn, maar ook verontrustend. In onderzoeken naar de beoefening van amateurkunst worden die twee kanten steeds benoemd: mensen doen het om zich te ontspannen, of om er iets van te leren en er beter in te worden. De behoefte om beter te worden komt voort uit een besef dat wat we kunnen, ontoereikend is om te zeggen wat er te zeggen valt. Dat we blijven hangen in clichés, dat het mooier moet kunnen en dat we beter ons best moeten doen.

In het liefhebben komen ontspanning en verlangen samen. Dat is een mooie omschrijving van wat we hier om ons heen zien. Ik sta er steeds weer van te kijken hoeveel kunst er wordt gemaakt. De uitnodiging aan jullie om eigen werk in te zenden voor deze expositie leverde een lawine aan beelden op. We herkennen er jullie inzet  in, die meer is dan liefhebberij. En door het voor publiek open te stellen onderstrepen we nog eens dat kunst niet alleen gemaakt moet worden, maar ook bekeken. Ik hoop dat het iedereen op zal vallen dat wij, het bestuur van KunstaanZ, ons best hebben gedaan jullie werk hier liefdevol te presenteren.

 

Rob Smolders, 12 september 2019